1. Εισαγωγή: Η μεταβίβαση της οικογενειακής επιχείρησης
Η εποχή των χειρόγραφων δηλώσεων και της αναμονής στις ΔΟΥ για τη μεταβίβαση εταιρικών συμμετοχών ανήκει πλέον οριστικά στο παρελθόν. Από την 1η Ιανουαρίου 2023, οι αρχικές δηλώσεις φόρου γονικής παροχής ή δωρεάς κινητών περιουσιακών στοιχείων για τις οποίες δεν συντάσσεται συμβολαιογραφικό έγγραφο (όπως μη εισηγμένες μετοχές ΑΕ και εταιρικά μερίδια ΕΠΕ, ΙΚΕ, ΟΕ, ΕΕ) υποβάλλονται υποχρεωτικά ψηφιακά μέσω της εφαρμογής myPROPERTY της ΑΑΔΕ (πηγή: gr-ap-2022-A_1162-A_1162_2022.pdf, σ.2, egxeiridio_erotiseis_apantiseis_forologias_2025.pdf, σ.76).
Για το σύγχρονο λογιστικό γραφείο, η διαδικασία αυτή συνεπάγεται μια διπλή ευθύνη: αφενός την ορθή τεχνική διαχείριση της ψηφιακής πλατφόρμας και αφετέρου τον ακριβή προσδιορισμό της φορολογητέας αξίας των μεριδίων. Η λανθασμένη αποτίμηση μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά πρόστιμα και διορθωτικούς ελέγχους από τη Φορολογική Διοίκηση.
2. Το Αφορολόγητο Όριο των 800.000€
Η ισχύουσα νομοθεσία παρέχει μια εξαιρετικά ευνοϊκή ρύθμιση για τη διαδοχή εντός της οικογένειας. Για τους δικαιούχους που υπάγονται στην Α' Κατηγορία (σύζυγοι, πρόσωπα με σύμφωνο συμβίωσης, παιδιά, εγγόνια και γονείς), η γονική παροχή ή δωρεά οποιουδήποτε περιουσιακού στοιχείου είναι αφορολόγητη μέχρι την αξία των 800.000€ (πηγή: gr-act-2025-5219-5219_2025.pdf, σ.60).
Α' Κατηγορία:
Για αξία άνω των 800.000€, το υπερβάλλον ποσό φορολογείται με αυτοτελή συντελεστή 10% (πηγή: gr-act-2025-5219-5219_2025.pdf, σ.60).
Β' & Γ' Κατηγορία:
Για πιο μακρινούς συγγενείς ή τρίτους, δεν ισχύει το υψηλό αφορολόγητο και ο φόρος υπολογίζεται βάσει των κλιμάκων του Ν. 2961/2001, με συντελεστές που κυμαίνονται από 5% έως 40% ανάλογα με τη σχέση και την αξία (πηγή: gr-act-2025-5219-5219_2025.pdf, σ.89).
💡 Πρακτικό Tip (Ο Συνυπολογισμός Προγενέστερων Δωρεών): Προσοχή στον έλεγχο του ιστορικού του πελάτη! Το όριο των 800.000€ λειτουργεί αθροιστικά. Πρέπει να συνυπολογίσετε τυχόν προγενέστερες δωρεές/γονικές παροχές προς το ίδιο πρόσωπο (μετρητά, ακίνητα, οχήματα) που έχουν πραγματοποιηθεί από την 1η Οκτωβρίου 2021 και μετά. Αν το άθροισμα ξεπεράσει τις 800.000€, προκύπτει φόρος 10% επί της διαφοράς.
3. Πώς Αποτιμάται η Αξία των Μετοχών / Μεριδίων
Αυτό είναι το σημείο που απαιτεί τη μεγαλύτερη προσοχή. Για τις μη εισηγμένες μετοχές και τα εταιρικά μερίδια, η Φορολογική Διοίκηση δεν δέχεται την ονομαστική αξία ως βάση επιβολής φόρου. Η αξία προσδιορίζεται «αντικειμενικά» με βάση τις διατάξεις της ΠΟΛ. 1055/2003.
Συγκεκριμένα, η φορολογητέα αξία προκύπτει από τον συνδυασμό δύο μεθόδων:
Καθαρή Θέση (Ίδια Κεφάλαια):
Λαμβάνεται υπόψη η αξία των ιδίων κεφαλαίων της επιχείρησης όπως εμφανίζονται στον τελευταίο επίσημο ισολογισμό πριν από τη μεταβίβαση, προσαρμοσμένη με τυχόν αυξήσεις ή μειώσεις κεφαλαίου που μεσολάβησαν (πηγή: gr-ap-2003-1055-1055_2003.pdf, σ.6).
Κεφαλαιοποίηση Κερδών:
Συνυπολογίζονται τα καθαρά κέρδη των τελευταίων πέντε (5) ετών, η αμοιβή του επιχειρηματία και το επιτόκιο των εντόκων γραμματίων του Δημοσίου (πηγή: gr-ap-2003-1055-1055_2003.pdf, σ.2, gr-act-2025-5219-5219_2025.pdf, σ.44).
Στις περιπτώσεις μεταβίβασης με ιδιωτικό έγγραφο, εάν η συμφωνηθείσα αξία πώλησης είναι μεγαλύτερη από την αξία που προκύπτει από τις παραπάνω μεθόδους, λαμβάνεται υπόψη η συμφωνηθείσα.
💡 Πρακτικό Tip (Η Σημασία του Προηγούμενου Ισοζυγίου): Ο υπολογισμός της αξίας βασίζεται στα οικονομικά δεδομένα της εταιρείας κατά τον χρόνο της δωρεάς. Συνεπώς, είναι απαραίτητη η σύνταξη προσωρινού ισοζυγίου και η εκτίμηση της Καθαρής Θέσης λίγο πριν την υποβολή της δήλωσης στο myPROPERTY. Αν η εταιρεία έχει αδιανέμητα κέρδη παρελθόντων ετών ή υψηλά αποθεματικά, η αξία των μετοχών θα εκτοξευτεί!
4. Βήμα-Βήμα η Διαδικασία στο myPROPERTY
Όταν η μεταβίβαση πραγματοποιείται με Ιδιωτικό Συμφωνητικό (χωρίς την παρουσία συμβολαιογράφου), η διαδικασία ακολουθεί τα εξής στάδια:
Δημιουργία Δήλωσης:
Ο δωρητής/γονέας (ή ο εξουσιοδοτημένος λογιστής του) εισέρχεται στο myPROPERTY και επιλέγει τη δημιουργία νέας δήλωσης για κινητά περιουσιακά στοιχεία χωρίς συμβόλαιο (πηγή: gr-ap-2022-A_1162-A_1162_2022.pdf, σ.2, 3).
Καταχώριση Στοιχείων:
Συμπληρώνονται τα στοιχεία των συμβαλλομένων, η περιγραφή των τίτλων και η αξία τους, η οποία έχει ήδη υπολογιστεί βάσει των ειδικών εντύπων της ΠΟΛ. 1055/2003.
Υποβολή & Αποδοχή:
Η δήλωση υποβάλλεται από τον δωρητή και στη συνέχεια ο δωρεοδόχος/τέκνο πρέπει να εισέλθει με τους δικούς του κωδικούς TAXISnet για να την αποδεχθεί (πηγή: gr-ap-2022-A_1162-A_1162_2022.pdf, σ. 3).
Εκκαθάριση:
Με την οριστική υποβολή, εκδίδεται άμεσα η πράξη διοικητικού προσδιορισμού του φόρου και η Ταυτότητα Οφειλής για τυχόν φόρο που προκύπτει (πηγή: gr-ap-2022-A_1162-A_1162_2022.pdf, σ. 4).
5. Συγκεντρωτικός Πίνακας Δικαιολογητικών
Για την ολοκλήρωση της δήλωσης, πρέπει να επισυναφθούν ψηφιακά (σε μορφή PDF) τα παρακάτω δικαιολογητικά:
| ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΟ | ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ / ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ |
|---|---|
| Σχέδιο Ιδιωτικού Συμφωνητικού | Το κείμενο της συμφωνίας μεταβίβασης (ανυπόγραφο ή με γνήσιο υπογραφής). |
| Ειδικά Έντυπα Προσδιορισμού Αξίας | Τα έντυπα 1 και 2 της ΠΟΛ. 1055/2003, όπου αναλύεται ο υπολογισμός της αξίας. |
| Πιστοποιητικό ΓΕΜΗ | Πρόσφατο πιστοποιητικό τρέχουσας εκπροσώπησης και ιστορικού της εταιρείας. |
| Οικονομικές Καταστάσεις 5ετίας | Ισολογισμοί ή έντυπα Ε3 των τελευταίων 5 ετών για τον έλεγχο της κερδοφορίας. |
| Πιστοποιητικό Οικογενειακής Κατάστασης | Για την απόδειξη της συγγένειας και την υπαγωγή στην Α' Κατηγορία. |
6. Συμπέρασμα
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός μέσω του myPROPERTY εξαλείφει τη γραφειοκρατία και τις άσκοπες μετακινήσεις. Ωστόσο, η ευθύνη του λογιστή-φοροτεχνικού παραμένει καίρια. Η ορθή αποτίμηση των μετοχών και η αυστηρή τήρηση της χρονικής σειράς των ενεργειών (υποβολή δήλωσης πριν από τη μεταβολή στο ΓΕΜΗ) αποτελούν τις δικλείδες ασφαλείας για μια ομαλή και αφορολόγητη μεταβίβαση της οικογενειακής επιουσίας.
Επόμενο βήμα: Πριν από την υποβολή της δήλωσης, βεβαιωθείτε ότι έχετε συγκεντρώσει όλους τους ισολογισμούς της τελευταίας πενταετίας και ότι το ιδιωτικό συμφωνητικό περιγράφει με ακρίβεια τη συναλλαγή.
💡 Το Τελικό Tip του Άρθρου – Η «Παγίδα» του ΓΕΜΗ! Το πιο συνηθισμένο λάθος στις μεταβιβάσεις εταιρικών μεριδίων (κυρίως σε ΙΚΕ και ΟΕ/ΕΕ) είναι η λανθασμένη χρονική αλληλουχία των ενεργειών. Η δήλωση στο myPROPERTY και η ολοκλήρωση της διαδικασίας (αποδοχή και έκδοση ταυτότητας οφειλής) πρέπει να προηγούνται αυστηρά της καταχώρισης του ιδιωτικού συμφωνητικού στο ΓΕΜΗ. Αν το συμφωνητικό ανεβεί πρώτα στο ΓΕΜΗ, η μεταβίβαση θεωρείται νομικά συντελεσμένη και η εφορία θα σας επιβάλει πρόστιμο εκπρόθεσμης δήλωσης φόρου δωρεάς! Πρώτα «καθαρίζουμε» με το myPROPERTY και μετά δημοσιεύουμε.
📋 Πηγές / Παραπομπές
💡 Θέλετε να εμβαθύνετε ακόμη περισσότερο;
Αν επιθυμείτε περαιτέρω ανάλυση σχετικά με τον ακριβή υπολογισμό της αξίας μη εισηγμένων μετοχών (μέθοδος καθαρής θέσης), την αντιμετώπιση ειδικών περιπτώσεων διαδοχικών δωρεών ή την προετοιμασία του ιδιωτικού συμφωνητικού για το ΓΕΜΗ, μπορείτε να συνεχίσετε τη συζήτηση μέσα από το Forologia.ai.
Πατήστε τον παρακάτω σύνδεσμο, συνδεθείτε στον λογαριασμό σας, δημιουργήστε κλώνο της παρούσας συζήτησης και συνεχίστε την ανάλυση από εκεί ακριβώς που σταματήσαμε.
